De woningcrisis komt steeds dichter bij huis. Dinsdagavond werd ook in Xàbia geprotesteerd tegen de stijgende huizenprijzen, toeristische verhuur en een ontwikkeling die volgens de organisatoren steeds minder ruimte laat voor mensen die hier permanent wonen.
Onder de slogan ‘Xàbia no està en venda’ kwamen inwoners bijeen voor een cacerolada. (slaan op potten en pannen) De actie sluit aan bij de grote woningprotesten die afgelopen weekend in verschillende Spaanse steden plaatsvonden.
Maar er speelt inmiddels veel meer dan alleen de vraag of een woning in Jávea nog betaalbaar is.
Nieuwe woningdecreten opnieuw aangenomen
Precies op dezelfde dag dat in Xàbia werd geprotesteerd, nam de Spaanse regering opnieuw twee woningdecreten aan. Dat gebeurde slechts enkele dagen nadat het Congres eerdere versies had verworpen.
De nieuwe maatregelen bevatten 21 voorstellen om de woningmarkt toegankelijker te maken. Een belangrijke maatregel is dat bepaalde huurcontracten onder voorwaarden maximaal twee jaar extra kunnen worden verlengd. Ook worden huurverhogingen tot eind 2027 beperkt: in bepaalde situaties mag de verhoging niet boven 2 procent uitkomen.
Daarnaast wil de regering speculatieve aankopen door grote vastgoedpartijen verder beperken. Het verbod op bepaalde aankopen door grote investeerders en fondsen wordt uitgebreid tot eind 2030. Ook wordt de definitie van de betrokken grote vastgoedbezitters aangescherpt.
Voor mensen die voor het eerst een woning willen kopen, komt er bovendien een opvallende maatregel: via het ICO wordt 10 miljard euro beschikbaar gesteld voor renteloze leningen. Daarmee kan onder voorwaarden maximaal 50.000 euro, of 20 procent van de taxatiewaarde, worden gefinancierd voor de aankoop van een eerste woning.
Ook huuradvertenties worden transparanter. Daarin moet onder meer informatie komen over de referentiehuurprijs en of de eigenaar een grote vastgoedbezitter is.
En voor verhuurders komt er mogelijk nog een belangrijke verandering: de regering wil ook maatregelen nemen tegen misbruik van toeristische en kamergewijze verhuur. In het nieuwe pakket is bovendien een verhoging van de btw op toeristische woningen naar 10 procent opgenomen.
Let op: de nieuwe decreten zijn nog niet allemaal definitief. De regering heeft ze opnieuw aangenomen, maar ze moeten nog worden bekrachtigd door de Diputación Permanente. Vooral de automatische verlenging van huurcontracten ligt politiek gevoelig en is niet automatisch van kracht. De exacte datum van die stemming is op dit moment nog niet bekend. Voor het decreet over de automatische verlenging van huurcontracten is 15 november 2026 als beoogde datum van inwerkingtreding vastgelegd, maar alleen als het daarvoor benodigde parlementaire akkoord wordt gegeven.”
Niet alleen een woningprotest
De actie in Xàbia was bovendien nadrukkelijk meer dan alleen een protest tegen dure huizen.
De cacerolada werd georganiseerd door het Moviment per Palestina de Xàbia. De groep koppelt de woningcrisis aan wat zij ziet als een verkeerd ontwikkelingsmodel voor Xàbia, waarbij toerisme, vastgoed en economische belangen volgens de organisatie te veel centraal staan.
Daarbij legde het Moviment per Palestina in hun voorgelezen manifest ook een verband met economische belangen die volgens de organisatie aan Israël zijn verbonden. Dat is onderdeel van de politieke boodschap van de organisatoren en moet niet worden gelezen als een onafhankelijk vastgesteld feit.
De centrale boodschap van het protest was ondertussen helder: ‘La vivenda és un dret, no un negoci’ – wonen is een recht, geen business.
Waarom is dit juist aan de Costa Blanca zo’n gevoelig onderwerp?
Jávea is populair. Heel populair. Buitenlandse kopers, tweedehuiseigenaren, toeristen en investeerders zorgen voor werkgelegenheid en inkomsten voor de lokale economie.
Maar dezelfde populariteit heeft ook een keerzijde.
Een woning die voor een eigenaar een interessante investering is, kan voor een lokaal gezin onbetaalbaar worden. Een appartement dat als vakantieverhuur wordt aangeboden, kan niet tegelijkertijd als betaalbare woning voor een inwoner worden verhuurd.
Daar ontstaat de botsing.
Want wat is belangrijker: het recht van een eigenaar om met zijn woning geld te verdienen, of het recht van iemand die in Jávea werkt om daar ook te kunnen wonen?
Dat is inmiddels geen discussie meer die alleen in Madrid wordt gevoerd.
Ook Alicante, Valencia en andere Spaanse steden hebben de afgelopen dagen grote woningprotesten gezien. De druk op de politiek neemt toe en wonen is inmiddels een van de belangrijkste maatschappelijke thema’s in Spanje.
Voor Jávea is de vraag misschien nog concreter:
Hoe houd je een populaire toeristische bestemming aantrekkelijk voor bezoekers en investeerders, zonder dat de mensen die er wonen uiteindelijk zelf geen woning meer kunnen betalen?
Dat is een veel ingewikkelder probleem dan alleen ‘te veel toeristen’ of ‘te hoge huizenprijzen’.
En juist daarom kan de woningcrisis de komende maanden ook aan de Costa Blanca voor flinke discussies zorgen.
Want de vraag is inmiddels niet alleen wat een huis kost.
De vraag wordt steeds meer: voor wie is er straks nog plaats in Jávea?
